تعریف حافظه کوتاه مدت و بلند مدت

حافظه یکی از مباحث بسیار مهم و ارزشمند در فرایند یادگیری است و یکی از بنیان های یادگیری ،تفکر،خلاقیت،برنامه ریزی و رفتار روزمره ی ما را تشکیل می دهد.

 حافظه یکی از مباحث بسیار مهم و ارزشمند در فرایند یادگیری است و یکی از بنیان های یادگیری ،تفکر،خلاقیت،برنامه ریزی و رفتار روزمره ی ما را تشکیل می دهد.

بدون حافظه ،یادگیری مفهومی نداشت.

این که می توانیم بخوانیم ، بنویسیم ،حساب کنیم و حتی صحبت کنیم.چهره های دوستانمان را از یکدیگر باز شناسی کنیم و حتی راه خانه خود را پیدا کنیم ،همه نشانه های از اهمیت و نقش حافظه است. ظرفیت و توانایی حافظه در افراد مختلف متفاوت است.

اگر به اتفاق  گروهی دوستان فیلمی را تماشا کنید و بعد بخواهید آن ها فیلم را تعریف کنید،می بینید که همه به یک میزان صحنه ها و اتفاقات آن ها را به یاد نخواهند داشت؛این تفاوت ناشی از توانایی متفاوت افراد مختلف در زمینه ی حافظه است.در یادگیری آموزشگاهی نیز ، همه ی دانش آموزان توان یکسان در زمینه ی حافظه ندارند.

 

انواع حافظه

                                    1.حافظه ی حسی

3 نوع کلی حافظه :       2.حافظه ی کوتاه مدت

                                    3.حافظه ی بلند مدت

 

طبقه دیگری که مورد توجه متخصصان آموزشی و پرورشی قرار می گیرد:

 

1.    حافظه ی باز شناسی                               4. حافظه ی دیداری

2.    حافظه ی یاد آوری                                5. حافظه ی خلاق

3.    حافظه ی شنیداری                                 6. حافظه ی حرکتی و.....

 

 

حافظه ی حسی

محرک های محیطی مثل نور ، صدا ،حرارت، بو و .... به وسیلهی حواس مختلف دریافت می شود و برای مدت کوتاهی که 1 تا 3 ثانیه است در این حافظه ذخیره می گردند.اگر در این مدت کوتاه اندوخته نشود یا به نوعی با اطلاعات قبلی مرتبط نگردد،محو ی می شود و از بین می رود.

ظرفیت حافظه ی حسی نسبتاً زیاد است اما طول مدت نگه داری آن محدود است.دلیل عمده ی فراموشی در حافظه ی حسی ، بی توجهی است.

 

حافظه ی کوتاه مدت

تنها بخشی از اطلاعاتی که در حافظه ی حسی مورد توجه یا دقت قرار گیرند وارد حافظه ی کوتاه مدت می شوند وبقیه اطلاعات از بین می روند. اطلاعات وارد شده به حافظه ی کوتاه مدت برای مدتی کوتاه (حداکثر 30 ثانیه ) ذخیره می شوند.بخشی از این اطلاعات که مورد تکرار یا مرور ذهنی قرار می گیرند یا با اطلاعات یاد گرفته شده ی قبلی ارتباط برقرار می کنند، به حافظه ی بلند مدت انتقال می یابند و بقیه ی اطلاعات موجود در حافظه ی کوتاه مدت جانشین اطلاعات جدید می شوند و از حافظه ی کوتاه مدت خارج می گردند.

جانشینی: به این معناست که با وارد شدن اطلاعات جدید،اطلاعات قبلی موجود در حافظه ی کوتاه مدت خارج می شود و به علت آن ظرفیت محدود حافظه ی کوتاه مدت است.

ظرفیت این حافظه  2+7 یا 2-7 قطعه اطلاعات است ویک فرد بهنجار تنها قادر به ذخیره ی حداقل 5 و حداکثر 9 قطعه ی اطلاعات است.

 

حافظه ی بلند مدت

این حافظه زمانی مورد استفاده قرار می گیرد که اطلاعات داده شده برای چند ساعت ،چند روز،چند سال یا حتی یک عمر مورد نیاز باشد. در حافظه ی کوتاه مدت اطلاعات جدید و قدیم به طور هم زمان موجود هستند و امکان تغییر و تبدیل بیشتری را فراهم می کنند هر چه ظرفیت حافظه ی کوتاه مدت بیشتر شود امکان حل مسائل پیچیده تر بیشتر می شود.اهمیت حافظه ی بلند مدت این است که افراد می توانند از اطلاعات مورد نیاز در موقعیت های ضروری استفاده کند. هر چه تکرار و تمرین و مرور ذهنی و سپس دسته بندی و سازمان دهی ارتباط دادن اطلاعات جدید با تجربه های قبلی و هم چنین به کاربردن اطلاعات بیشتر باشد،یاد آوری بیشترو فراموشی کمتر اتفاق خواهد افتاد.

راهکارهای طلایی تقویت حافظه

نوشته شده توسط مهمان در تاریخ ۱۳۸۹/۵/۲۳ (1268 بار خوانده شده)

راهکارهای طلایی تقویت حافظه

‌قبل ازبیان راهکارهای تقویت حافظه ، انواع حافظه را به اختصار شرح می دهیم :

به بیان ساده، حافظه فعالیتی ذهنی است که طی آن اطلاعاتی که آموخته ایم یا تجربه کرده ایم، فراخوانی می شوند. این تعریف ساده پروسه پیچیده ای را پوشش می دهد که بخشهای مختلفی از مغز را در بر می گیرد و از راههای مختلف به ما خدمت می کند.

حافظه می تواند کوتاه مدت و یا بلند مدت باشد،در حافظه کوتاه مدت ذهن شما اطلاعات را برای چند ثانیه یا چند دقیقه ذخیره می کند. ولی حافظه بلندمدت شامل اطلاعاتی است که شما برای حفظ کردن آن خودآگاه یا ناخودآگاه تلاش به خرج می دهید. به خاطر این که شخصاً برای شما مهم است (برای مثال اطلاعاتی درباره خانواده و دوستان)، و شما به آن اطلاعات نیاز دار ید.

حال به بیان عوامل موثر در تقویت حافظه می پردازیم:

الف- یک راه برای تقویت حافظه، انتخاب دقیق مواد غذایی مفید در برنامه غذایی روزانه است

- 60درصدی از مغز از چربی تشکیل شده است و آن چیزی که مغز به آن نیاز دارد ، قند و اکسیژن است. همچنین امگا -? در بهینه کردن عملکرد مغز نقش موثری را ایقا می کند.تغذیه بر روی رشد مغز و افزایش حافظه موثر است و افرادی که قصد دارند در رقابت های فکری شرکت کنند استفاده از مواردی حاوی پروتئین ( حیوانی و گیاهی به خصوص سویا) ، ید ( ابزیان دریائی مثل میگو ، ماهی،صدف دریائی و انواع خرچنگها)، آهن ( گوشت قرمز،انواع اجیل و مغزها،عدس، اسفناج خام )و روی ( ماهی ، غلات، حبوبات )باشد الزامی است.

- ویتامینهای گروه B : ویتامینB1 موجود در سبوس گندم ، حبوبات ، آجیل ، غلات و گوشت موجب جلوگیری از سردرگمی و گیجی و ، ویتامین B2 که در شیر ، بادام ، سبزیجات ، نان و غلات است موجب افزایش حافظه و ویتامین B6 . در غلات ، نان و موز می تواند به افزایش حافظه بلند مدت کمک کند و ویتامین
B12 و اسید فولیک برای حفظ غلاف میلین ( ماده سفید چربی که غلاف برخی اعصاب رامی پوشاند) که در انتقال پیام عصبی نقش مثبت دارد،موثر است . تحقیقات نشان داده که کاهش اسید فولیک مغز،نقش مستقیمی در از دست دادن حافظه دارد

- ماست و شیر نیز سطح هوشیاری را افزایش می دهد.

- کاهو و انگور را به عنوان نمادی برای کاهش اضطراب معرفی می کند

- ‌ اجتناب از مصرف غذاهای شور، خیلی شیرین و چرب

- ‌ مواد غذایی غنی از آنتی اکسیدان ( گروه ویتامین های E و C) را به مقدار زیاد مصرف کنید. میوه ها و سبزیجات، دارای آنتی اکسیدان های ‌فراوانی هستند مثل توت سفید، شاتوت، تمشک، توت فرنگی، آلو، آواکادو، پرتقال، انگور قرمز، سیب قرمز، ‌آلبالو، گیلاس، اسفناج، کلم، فلفل دلمه ای قرمز، پیاز، سیر، چغندر و سیب ،گلابی و …

تحقیقات نشان داده که مصرف روزانه 2 عدد بادام زمینی نقش بسیار مثبتی در تقویت حافظه و جلو گیری از الزایمر دارد،تن ماهی نیز حاوی مواد مشابه می باشد ولی بادام زمینی این مواد را به صورت فشرده تر دارد.

- تحقیقات نشان داده که مصرف روغن حیوانی با افزایش میزان کلسترول و پروتئینهای با غلظت بالا موجب افزایش میزان سیالیت غشای نورونهای مغزی و درنتیجه بهبود یادآوری و حافظه می شود.

- گیاهان داروئی مانند :کندر ، زعفران ، سعد کوفی ، مصطکی که بعنوان گیاهان بسیار گرم شهرت دارند با کم کردن رطوبت بدن و درنتیجه مغز باعث افزایش قدرت حافظه به طور چشمگیری می شوند
علاوه بر این گل سرخ ، میخک، کنجد، به لیمو ، قهوه،ارسطو قدوسو …

ب-مقدار وزن خود را در حد متعادل نگه دارید

بررسی ها نشان داده که مصرف متعادل مواد غذایی و داشتن فعالیت بدنی، علاوه بر حفظ ‌سلامت کلی بدن، باعث حفظ سلامت مغز و حافظه می شوند.

ج- خواب نیمروزی

خواب بعدازظهر به کارکرد حافظه بلندمدت کمک می‌کند. مطالعات نشان می دهد که نود تا شصت دقیقه خواب در روز، بسیار به حافظه کمک می‌کند.خواب مستقیما با حافظه در ارتباط است و به نگهداری ،تقویت و ثبات ان کمک می کند .خواب کامل (7 تا 8 ساعت) در بهبود کارایی مغز و تقویت حافظه نقش بسزایی دارد .

د- گوش دادن به اخبار

از میان برنامه‌های تلویزیون، اخبار ممکن است برای تقویت حافظه مفیدتر از سایر برنامه‌ها باشد. نتیجه تحقیقات نشان می‌دهد برای این که حافظه قوی‌تری داشته باشیم باید به جای تماشای مداوم تلویزیون‌، به حل جدول، بازی با لغات ، خواندن داستانهای تخیلی و مانند آن به تقویت سیناپس‌های بین سلول‌های مغز که در نواحی انتقال حافظه قرار دارند،بپردازیم که در افزایش کارایی و پویایی مغز و تقویت حافظه کمک کننده هستند

و- پرهیز از مصرف مشروبات الکلی

مصرف الکل ایجاد کالری می کند، اما نمی تواند ویتامینها و مواد معدنی مورد نیاز بدن را تأمین نماید علاوه بر این که مشروبات الکلی عقل انسان را به مرور زمان رو به کهولت می برد و به این دلیل یک غذای ضد - غذا نامیده می شود ،الکل با عدم جذب اهن و ویتامین های ب،ث،ای و همچنین کاهش جذب مواد مغذی سایر غذاهای مصرفی و باطبع کمبود مواد یاد شده در بدن باعث اختلال در کارائی مغز ، کاهش حافظه و تسریع الزایمر می شود

ی- انجام ورزش به طور منظم

ورزش و فعالیت بدنی هم توانایی‌های ذهنی را 20 تا 30 درصد افزایش می‌دهد. پژوهشگران معتقدند ،انجام ده دقیقه ورزش در روز به طور چشمگیری باعث تقویت مغز می شود . علاوه بر این هر نوع تحرک بدنی که باعث افزایش توانایی های قلب در ارسال خون به اعضای بدن می شود ، بخش جلوی مغز را که به برنامه ریزی، انضباط و توانایی انجام وظایف فکری مربوط است، به شدت فعال می کند.

.مطالعات اخیر نشان می دهد که رابطه ای میان فعالیت های فیزیکی و کاهش آلزایمر وجود دارد. یک ورزش آیروبیک که به همراه نرمش های کششی و ریتم موزیک اجرا می شود ، در صورتی که خطر صدمه به سر را در پی نداشته باشد ، می تواند تاثیر خوب بر سلامت ذهن شما داشته باشد .

ل-جویدن آدامس :

دانشمندان در بررسی های انجام شده به این نتیجه رسیدند که فعالیت هیپوکامپ ( مهمترین ناحیه مربوط به حافظه در مغز ) با جویدن افزایش می یابد و حتی گیرنده های انسولین در مغز هم با این کار تحریک می شوند. زیرا جویدن باعث کاهش انسولین می شود و در ضمن بدن نیاز به غذا پیدا می کند. همچنین با جویدن ضربات قلب بیشتر و در نتیجه اکسیژن بیشتری به مغز رسیده و توانایی مغز را افزایش می دهد.

ن-کم خوری باعث یاداوری بهتر خاطرات می شود

- کمتر بخورید تا بهتر به خاطر بیاورید. پژوهشگران می‌گویند؛ کم خوردن نه تنها می‌تواند سلامت جسمی را تقویت کند بلکه به ویژه در افراد سالخورده‌تر حافظه را نیز تقویت می‌کند. در عین حال پرخوری مانع یادگیری می شود و در چنین شرایطی انسان تا ? ساعت آمادگی لازم برای یادگیری را ندارد

- گرسنگی باعث به یادآوردن مطالبی می شود که در حافظه ضبط و ثبت شده اند. دانشمندان دریافته‌اند ؛ هورمون گرسنگی می‌تواند میزان ارتباط عصب‌ها با بخشی از مغز را که محفوظات جدید در آنجا حفظ می‌شود، افزایش دهد.

تنش زیاد برای مغز مضر است ، مطالعات نشان می دهدحیواناتی که به طور دائم در معرض تنش قرار دارند ، از سلولهای حافظه کمتری برخور دارند .

نکته1

بهترین زمانی که مغز می تواند غذای کافی به دست آورد ، صبح است.

با خوردن صبحانه که حاوی مواد قندی ، غلات و چربی ها است می توان عملکرد مغز را در طول روز افزایش داد . پایه صبحانه را نان و یا یکی از غلات تشکیل می دهد و از آن جایی که میزان قند خون با حافظه کوتاه مدت رابطه دارد با کاهش قند خون میزان قدرت حافظه کوتاه مدت کم می شود. خوردن قند طبیعی مانند آب میوه ، عسل و یا مربا توصیه می شود. خوردن چربی مانند خامه ، کره و یا پنیر نیز ضروری است ضمن آن که نوشیدن چای به منظور ایجاد آرامش نیز بسیار مفید است .

نکته 2

افت شدید قند خون در دیابتی‌ها قدرت مغز را تحلیل می‌برد .

تـحقیقات نشان می‌دهد بیماری دیابت ممکن است موجب تحلیل رفتن قدرت مغزی شود. پژوهشگران ‌تاکید کردند: ناتوانی و عدم موفقیت در کنترل دیابت نوع دوم، حافظه را تضعیف می‌کند و قدرت مغز را تحلیل می بردکاهش جدی قند خون که هیپوگلیسمی نامیده می‌شود، در اثر فقدان قند تغذیه کننده مغز بروز می‌کند. مغز از قند به عنوان سـوخت استفاده می‌نماید. علائم هیپو گلیسمی عبارتند از: تعریق زیاد، خستگی ،گرسنگی،احساس سرگیجه و ضعف،افزایش ضربان قلب و تاری دید

www.118ba118.com

 

حفظ و حافظه

 

مقدمه

نيروي حافظه در مداحی نقش مهمي دارد، زيرا مداح توانا كسي است كه با تكيه بر حافظه و مطالعات قبلي و طراحي مجلس بخواند. كسي كه محفوظات مناسب و لازم را نداشته باشد نمي تواند بر مقتضاي حال بخواند در نتیجه در فن مجلسداری موفق نخواهد بود. لذا در اين بخش در مورد حافظه مباحثي را مطرح مي­كنيم.

 

1ـ بهداشت حافظه

مواظبت و نگهداری از حافظه به بهداشت تعبیر می نماییم.

هنگام كارها و فعاليتهاي ذهني براي سلامت و جلوگيري از ضعف در حافظه بايد موارد زير را بطور كامل رعايت كنيم؛

 

الف) تغذيه مناسب:

ذهن آدمي مانند ديگر اعضاي بدن براي فعاليتهاي روزانه خود به مواد غذايي و اكسيژن كافي نيازمند است. كلسيم، فسفر و منيزيم سه عنصر اصلي براي حافظه مي­باشد و نيز ويتامينهاي گروه «ب» محاسبات و فعاليتهاي ذهني را آسانتر مي­كنند.

 

مواد خوراکی مؤثر در تقویت حافظه

جوانه گندم (سمنو)، لبنيات، جگر سياه، بادام، گردو، فندق، سبزيجات، تخم مرغ .

نکته1:در فعاليتهاي شديد ذهني بايد از مصرف زياد قند و چربي بپرهيزيد و حتي الامكان از غذاهاي داراي پروتئين مانند تخم مرغ، گوشت، جگر سياه و ماهي استفاده كنيد.

نکته2: بطور كلي در نظر داشته باشيد كه پرخوري و معده سنگين، فعاليتهاي ذهني را سست و محدود مي­كند.

 

ب) عدم استفاده از دخانيات و مواد مخدر

استفاده از دخانيات(سيگار ، قليان و...) عمل طبيعي سيستم عصبي و حافظه را مختل كرده و اثرات منفی دائمي بر روي حافظه مي­گذارد و موجب خستگي زود رس جسم و روان مي­شود.

 

ج) استراحت

براي بهتر به خاطر سپردن و بهتر به ياد آوردن تمركز حواس ضروري است. تقريبا غير ممكن است كه شما در حالت خستگي بتوانيد تمركز حواس داشته باشيد. به طور كلي قبل و بعد از كارهاي ذهني بايد مدتي استراحت كرد و نفس عميق كشيد.

البته منظور ما از استراحت عبارتست از عدم انجام فعاليتهاي ذهني براي مدتي كوتاه.

جمله قصار: اثر تنفس صحيح ـ براي حافظه ـ از هر ماده مغذّي مفيدي بيشتر است.

 

 

روش تنفس عمیق برای استراحت

در هنگام استراحت سعي كنيد چندين بار تنفس عميق داشته باشيد. تنفس عميق به صورت صحيح به روش زير مي­باشد:

تنفس عمیق طی سه مرحله صورت می گیرد:

1.      انجام عمل دم به مدت سه ثانیه

2.      حبس کردن نفس داخل ریه به مدت نه ثانیه

3.      انجام عمل بازدم به مدت شش ثانیه

سه برابر مدت عمل دم (كشيدن نفس به داخل ريه­ها) هوا را تخليه كنيد. مثلا اگر عمل  دم سه ثانيه طول بكشد سه برابر اين مدت يعني نه ثانيه هوا را در داخل ريه­ها حبس كنيد و سپس دو برابر زمان اوليه يعني شش ثانيه هوا را تدريجا از ريه­ها خارج كنيد.

ممكن است تنفس عميق ابتدا مشكل باشد، ولي به مرور زمان آثار معجزه آساي آن را خواهيد ديد.

 

د) اعتماد به حافظه:

این بحث مربوط به بهداشت روانی حافظه می باشد . اساسي ترين عامل حفظ کردن و يادآوري مطالب حفظ شده، اعتماد به حافظه است. وقتي شما حافظه خود را ضعيف مي­دانيد به خود تلقين كرده­ايد كه همه چيز را فراموش كنيد.

 

نكته:"برنامه ريزي عصبي كلامي"

امروزه بعضي از روانشناسان بر روي نظريه­اي به نام «برنامه ريزي عصبي كلامي» تأكيد دارند. طبق اين نظريه آنچه را كه ما به زبان مي­آوريم. همان را به اعصاب خود فرمان مي­دهيم.

يعني وقتي شخص مي­گويد:«حافظه من ضعيف است» و يا «هر چه مي­خوانم نمي­فهمم» در حقیقت به مغز خود فرمان مي­دهد كه همه چيز را فراموش كند و ...

از طرف ديگر اگر به حافظه اعتماد كنيد، حافظه خود را مجبور مي­كنيد كه همه چيز را به خاطر داشته باشد. حافظه را تحقير نكنيد، بلكه آن را تقويت كرده و به اطاعت واداريد.

 

2ـ روشهاي يادسپاري(حفظ کردن)

الف) تأثير

 آيا تاكنون پيش آمده است كه نام و ويژگي­هاي يك ميوه مانند سيب را فراموش كنيد؟ نام يك دستگاه يا يك كلمه علمي را چطور؟

وقتي شما چيزي را لمس مي­كنيد، احساسي از اين لمس كردن در شما به وجود آمده است؛ و همچنين هنگامي كه رنگ يك چيز را مي­بينيد و يا صدايي را مي­شنويد، بنابراين خصوصيات مختلف، مثل؛ رنگ، شكل،‌مزه، بو، نام و هر يك، نقاط مختلفي از حافظه را اشغال مي­كند. بدين معني كه خصوصيات مختلف جسمي مانند سيب، نقاط مختلفي از حافظه را اشغال مي­كند. بدين معني كه خصوصيات مختلف سيب در نقاط مختلف حافظه اثر گذاشته و در نتيجه بهتر در خاطر باقي مي­ماند، ولي در مورد كلمات اين طور نيست، به طور مثال يك نام علمي فقط در يك يا دو نقطه از ذهن اثر مي­گذارد و در نتيجه تأثير آن بر روي حافظه كمتر است.

مطابق اصل تأثير هر قدر تأثير موضوعي بر بخشهای مختلف حافظه و مغز بيشتر باشد، بهتر به ياد خواهد ماند. پس برای حفظ کردن یک مطلب؛ با خواندن ، شنیدن ، گفتن ، نوشتن و به تصویر کشیدن آن، ماندگاری و یادسپاری آن را فراهم سازید.

با توجه به مطالب ذكر شده، شما مي­توانيد براي بهتر به خاطر سپردن موضوعات و اشعار مورد نظر، تأثير آنها را در ذهن بيشتر كنيد. مثلا سعي كنيد موضوع را مجسم كنيد و در ذهنتان به تصوير بکشيد تا محتواي مورد نظرتان در چند نقطه از ذهنتان تأثير بگذارد و بدين طريق حفظ و به يادسپاري آن کامل و دقيق صورت بگيرد.

 

ب) تداعي «ضبط زنجيره­اي مطالب در حافظه»

قبل از توضيح روش تداعي، ذكر اين نكته ضروري مي­باشد كه مطالب در حافظه به طور زنجيره­اي يا شبكه­اي ثبت و ضبط مي­شوند. يعني به ياد آوردن كلمه يا مطلبي موجب به ياد آوردن كلمه یا مطلبی ديگر مي­شود.

در روش تداعي به اين صورت عمل مي­كنيم؛

كلمات و مطالب را به هم ربط داده و در ذهن مجسم مي­كنيم. و وقتي كلمه و مطلب اول را به ياد آورديم، كلمات و مطالب ديگر سلسله وار به خاطرمان خواهند آمد. اين حالت «ضبط زنجيره­اي مطالب در حافظه» مي­باشد.

اين روش در ابتدا اگرچه وقت گير است اما با چند بار تمرين مي­توانيد در يك لحظه ارتباط دو كلمه را در ذهن تجسم كرده و به خاطر بسپاريد. در هنگام تداعي لازم نيست ارتباطها را با زبان تكرار كنيد، بلكه به طور سريع آنها را مجسم نماييد.

 

ج) تكرار

یکی از روشهای حفظ کردن مطالب روش تكرار است. در این روش با تکرار ، مطلب را آموخته و یا به خاطر می سپاریم.

نکته1: مطلبي را كه فقط با تكرار کردن به خاطر سپرده باشيم زودتر از ياد خواهيم برد.

نکته2: مي­توان با تكرار مطلب حفظ شده در زمانهاي مختلف و با فاصله مناسب، تأثير مطلب و مدت نگهداري آن را در حافظه افزايش دهيم.

روانشناسي به نام ژوست، ثابت كرده است كه اگر متني شش بار پي در پي خوانده شود، ميزان حفظ مطالب بسيار كمتر از آن است كه همان مطلب شش بار با فاصله­هاي زماني خوانده شود.

 

بهترین فاصله زمانی بین هربار تکرار مطلب

فاصله زماني مناسب بين هر بار خواندن از ده دقيقه تا شانزده ساعت مي­باشد. لذا تكرار مطالب در فاصله کمتر از ده دقيقه و بیشتر از شانزده ساعت موجب فراموشي بخشي از مطالب مي­شود.

عمل مرور را در زمانهاي مختلف انجام دهيد زيرا كه مرور تأثير مطالب در حافظه را بيشتر مي­كند.

 

نكات مهم در حفظ و حافظه

1.      از فشار آوردن به حافظه و متراكم كردن ساعات يادگيري جداً خودداري نماييد و هنگام فعاليتهاي ذهني بين هر سي الي چهل دقيقه ، به مدت پنج دقيقه استراحت كنيد و تنفس عميق داشته باشيد.

2.      در هنگام مطالعه چند موضوع يا كتاب، بين موضوعات مشابه تداخل و بي نظمي ايجاد مي­شود ولذا اگر بعد از مطالعه در مورد يك موضوع، در مورد موضوع ديگري مطالعه كنيد به حافظه زياد فشار نخواهد آمد و آموخته­هاي شما آسيب نخواهد ديد.

3.      ميزان فراموشي حافظه در خواب به مراتب كمتر از بيداري است، بنابراين بعد از آموختن مطالب دشوار، مدتي استراحت مطلوب داشته باشيد.

4.      در تقويت حافظه و حفظ مطالب علاقه نقش مهمي را ايفا مي­كند، فلذا مطالب مورد علاقه تان را برای حفظ انتخاب کنید اگر به موضوع و مطلبي علاقه شديدي داشته باشيد، در به خاطر سپردن آن مشكلي نخواهيد داشت.

5.      در به خاطر سپاري، عمل گزينش مطالب را انجام دهيد. يعني سعي در حفظ كردن و يادگيري همه مطالب نداشته باشيد، بلكه فقط مطالب مورد نياز و مهم را به خاطر بسپاريد.

6.      در هنگام خستگي و بي حوصلگي از كارهاي ذهني و مطالعه بپرهيزيد، زيرا كه خستگي موجب كم شدن دقت مي­گردد.

7.      درهنگام شروع مطالعه و حفظ کردن هرگز به سختی و خسته کننده بودن مطالب مورد مطالعه فکر نکنید.

8.      به خود تلقين كنيد كه می توانید هرمطلبي را خوب فرا بگيريد و یا حفظ کنید ، زيرا واقعا قادر به انجام اين كار هستيد.

 

 

3ـ تمركز حواس و دقت

·         تمركز حواس

شرط اول يادگيري، تمركز حواس است.

 

عوامل مؤثر در تمرکز حواس :

رعايت موارد زير در افزايش تمركز حواس ضروري و مهم است؛

 

الف) علاقه

داشتن علاقه به كاري كه انجام مي­دهيد، از شرايط اصلي ايجاد تمركز حواس است. با توجه بهارزش و اهميت محتوايي كه در حال يادگيري آن هستيد مي توانيد علاقه خود را به آن افزايش دهيد و بين مطالب و محتويات هم سطح، آنهايي را براي يادگيري انتخاب كنيد كه به آنها علاقه بيشتري داريد.

 

ب) مشخص بودن هدف

مشخص بودن هدف و اينكه براي چه به يادگيري موضوع مورد نظر مي پردازيد ، از هجوم تفكرات گوناگون در هنگام یادگیری و فعاليت­هاي ذهني جلوگيري مي­كند و تمركز حواس را بالا مي­برد.

 

ج) شرايط عموميمناسب

رعايت هر يك از اصول مطالعه در تمركز حواس تأثير بسزايي دارد. تلقین مثبت، رعايت مكان مناسب براي یادگیری، برنامه ريزي روزانه ، استراحت كافي، اعتماد به نفس، عدم اضطراب هر يك به نحوي در تمركز حواس مؤثرند.

 

·         دقت

دقت یعنی باریک بینی

فایده و اهمیت دقت: از عوامل بسيار مهم در يادگيري ، دقت مي باشد ؛ اگر هنگام يادگيري دقت به خرج دهيم علاوه براينكه مطالب را بهتر و كاملتر به خاطر مي سپاريم، در زمان و وقت هم صرفه جويي مي شود ، چراكه بسياري از برگشتهاي به مطالب قبل ، به خاطر عدم دقت كافي هنگام يادگيري است.

 

تمرين براي افزايش دقت

1.      صداي الگوي آموزشي را زياد كرده و صداي آن را تدريجا كاهش دهيد و رفته رفته صدا را ضعيف تر و ضعيف تر كنيد. در حين آهسته كردن صدا با دقت كامل به آن گوش دهيد. اين تمرين در افزايش دقت مؤثر است.

2.      هنگام شب وقبل ازخواب، فعاليتهاي روزگذشته را با تجسم كامل در 5 الي10 دقيقه به یاد بیاورید.

 

 

 

4ـ يادگيري و يادسپاري

ما سه نوع حافظه داریم: کوتاه مدت، بلند مدت و ناخودآگاه؛ مطالبی که می آموزیم، ابتدا وارد حافظه کوتاه مدت ما می شوند و در صورت استفاده از روشهای یادسپاری، وارد حافظه بلند مدت ما خواهند شد، در غیر این صورت و در صورت عدم به یادسپاری، مطالب وارد حافظه ناخودآگاه ما می شوند.

دو نوع كيفيت براي به خاطر سپردن مطالب در حافظه وجود دارد:

الف) به خاطر سپردن و ضبط مطالب در حافظه كوتاه مدت.

ب) حفظ و ضبط مطالب در حافظه بلند مدت.

 

مرور: مرور مهمترین راه انتقال مطالب از حافظه کوتاه مدت به حافظه بلند مدت است. مطالب ابتدا در حافظه کوتاه مدت ذخیره می شوند و پس از 24 ساعت 80 درصد آن وارد حافظه نا خودآگاه می شود ما باید با رعایت الگوهای یادآوری این مطالب را وارد حافظه بلند مدت نماییم تا هم میزان مطالب حفظ شده افزایش یابد و هم زمان ماندگاری آن.

شما معمولا در يادگيري از ضبط مطالب در حافظه كوتاه مدت استفاده مي­كنيد، بدين صورت كه پس از خواندن، مطالب را فقط براي مدت زمان محدودي به ياد خواهيد داشت و پس از مدتي 90% مطالب را فراموش خواهيد كرد.

اين روش مطالعه و یادگیری نه تنها مناسب نيست، بلكه كمتر ارزشي ندارد. چرا كه خواندن، صرفا براي يادگيري است و اگر قرار باشد آنچه را كه خوانده­ايد فراموش كنيد، بيهوده وقت خودتان را تلف كرده­ايد.

استفاده از الگوهاي يادگيري و خلاصه نويسي و رعايت مراحل مختلف يادگيري، اين امكان را به ما مي­دهد كه مطالب را در حافظه بلند مدت ذخيره كرده و به مدت طولاني آن مطالب را به ياد داشته باشيم.

 

الگوي يادآوري:

هر يك از شما براي مطالعه و یادگیری روش خاصي داريد. بعضي از شما زير سطرهاي كتاب را خط مي­كشيد، برخي از شما ترجيح مي­دهيد كه مطالب مهم كتاب را خارج كرده و در جاي ديگري بنويسيد، و ...

بايد به اين نكته توجه داشته باشيد كه مغز اساسا با مفهوم كل جمله­ها و متنها سر و كار دارد نه با تك تك كلمه­ها. خلاصه نويسي در هنگام يادگيري يكي از بهترين روشهاي حفظ و نگهداري مطالب براي مدتي طولاني مي­باشد.

ابتدا كل مطلب را بفهميد و سپس كلمات و مطالب كليدي را برداشت نماييد. در هنگام يادداشت برداري از جمله نويسي بپرهيزيد و حتي الامكان چكيده و عصاره متن را به صورت كلمات مهم يادداشت نماييد. چرا كه در هنگام يادداشت برداري، جستجوي كلمات كليدي از متن، موجب فعاليت مغز و پويايي آن مي­شود و در نهايت مطلب بهتر به خاطر سپرده مي­شود.

 

مراحل خلاصه نویسی

1ـ يادداشت برداري

در این مرحله نكات کلیدی و محوری به صورت اصلي و فرعي در نمودار درختی نوشته مي­شوند.

2ـ بازنگري و تكميل

در این مرحله الگوي يادآوري(مطلب یادداشت شده) را بررسي كنيد و اگر نياز به تكميل و مرتب كردن داشت، با استفاده از متن، آن را تكميل و مرتب نماييد.

 

3ـ مرور

اگر مطالب ياد گرفته شده در زمانهای مشخصي مرور شوند، اين كار باعث جلوگيري از فراموش شدن آنها خواهد شد. در هنگام مرور مطالب درسي لازم نيست كل مطلب را دوباره بخوانيد، بلكه خواندن خلاصه و الگوي آن درس كافي بوده و موجب حفظ مطالب در حافظه بلند مدت شده و فراموش نمي­شود.

 

مراحل مرور

بيش از 80% مطالب خوانده شده بعد از 24 ساعت فراموش مي­شوند. مراحل مرور در زمانهاي مختلف كه مانع فراموشي مي­شوند عبارتند از:

 

الف) مرور بلافاصله

به خاطر داشته باشيد كه فهميدن مطلبي دليل بر ياد سپردن و يادآوري آن نيست. شما فقط وقتي مي­توانيد مطلبي را به ياد آوريد كه پس از فهميدن، آن را به حافظه سپرده باشيد.

این مرحله در پایان روز یادگیری صورت می گیرد. و نيز در هنگام شب قبل از خواب به مدت كوتاهي (5 الي 10 دقيقه به ازاي هر يك ساعت مطالعه) الگوها را مرور نموده يا از ذهن بگذرانيد.

 

ب) مرور روز بعد

این مرحله در روز بعد از یادگیری قبل از شروع یادگیری مطالب جدید صورت می گیرد. هر روز ابتدا خلاصه مطالب روز قبل را مرور نموده و بعد به یادگیری مطالب جدید بپردازيد. مرور در يادگيري معجزه خواهد كرد. مرحله دوم مرور ميزان ياد سپاري مطالب را تقريبا 7 الي 10 روز ثابت نگه مي­دارد و بعد از اين مدت در صورت مرور نكردن، آموخته­هاي شما رو به فراموشي خواهند رفت.

 

ج) مرور يك هفته بعد

يك هفته بعد سومين مرور را انجام دهيد. مرور مرحله سوم آموخته­هاي شما را تقريبا براي يك ماه حفظ مي­كند. در نهایت با تداوم مرور مطالب ملکه ذهن می شود و در حافظه رسوخ پیدا می کند. البته زمان مورد نیاز برای ملکه شدن در افراد متفاوت است. مرور را جزء برنامه روزانه خود قرار دهيد، چرا كه از شما نمي­پرسند چقدر كتاب خوانده­ايد بلكه از شما اطلاعات بيشتر مي خواهند.

http://yas-e-kabood.com/fa/1390-10-08-14-43-34/hefz-hafeze

تئوری حافظه و یادگیری

نوشته شده در بهمن ۱۶, ۱۳۹۰ توسط admin

تئوری حافظه و یادگیری

چکیده : در این نوشته، مفاهیمی چون یادگیری، حافظه و فراموشی بیان و ارتباط حافظه با زمان، نحوه‌ی ذخیره‌سازی و بازیابی اطلاعات در مغز و انواع حافظه شرح داده شده است.
در این نوشته، مفاهیمی چون یادگیری، حافظه و فراموشی بیان و ارتباط حافظه با زمان، نحوه‌ی ذخیره‌سازی و بازیابی اطلاعات در مغز و انواع حافظه شرح داده شده است.
•    یادگیری چیست؟
•    اهمیت حافظه و یادگیری
•    حافظه و زمان
•    حافظه‌ی کوتاه‌مدت یا حافظه‌ی فعال (Working Memory)
•    حافظه‌ی بلندمدت
•    بازیابی اطلاعات
•    فراموشی؛ وقتی که حافظه کار نمی‌کند!
•    نرخ فراموشی
•    فراموشی تداخلی
ادامه را بخوانید
یادگیری چیست؟
«یادگیری» از آن دست واژه‌هایی‌ست که هرکس یک شناخت شهودی از آن دارد. با این همه مفهوم دقیق و علمی آن بسیار پیچیده و مشکل به نظر می‌رسد. به طور اساسی یادگیری به یک گروه از فرآیندها برای قراردادن چیزها در مغز و بازیابی آن‌ها در آینده اطلاق می‌گردد. این گروه از فرآیندها شامل دریافت (acquiring)، کدنگاری (encoding)، ذخیره‌سازی (storing) و بازیابی (retrieving) اطلاعات از مغز می‌باشد. هرجایی که شخص تجربه‌ی پیشین خود را به یاد می‌آورد، مجموعه‌ای از فرآیندهای کدنگاری، ذخیره‌سازی و بازیابی درمورد آن تجربه در مغز اتفاق می‌افتد. ضعف حافظه (Memory failure) ، برای مثال فراموشی یک موضوع مهم، پی‌آمد آسیب در یکی از این فرآیندهای یادگیری است.
با این که مطلب ما درباره‌ی حافظه و یادگیری، بیش‌تر به کاربرد عملی آن بازمی‌گردد تا مفهوم علمی آن، شناخت برخی از مفاهیم مرتبط برای توضیح این فرآیندها ضروری به نظر می‌رسد.
اهمیت حافظه و یادگیری
یادگیری برای انسان  و سایر موجودات زنده از اهمیت بنیادین برخوردار است. درعمل تمام فعالیت‌های روزانه‌ی ما (صحبت‌کردن، فهمیدن، خواندن، ارتباط اجتماعی و …) وابسته به دریافت و ذخیره‌ی اطلاعات از محیط پیرامون ما می‌باشد. حافظه و یادگیری ما را قادر می‌سازد تا مهارت‌های تازه‌ بیاموزیم و رفتارهای تازه‌ در خود ایجاد کنیم. بدون توانایی دسترسی به تجربیات یا اطلاعات گذشته، ما قادر نخواهیم بود تا زبان مادری‌مان را درک کنیم، دوستان و اقوام خود را بشناسیم، راه خانه‌‌مان را بیابیم و یا حتی بند کفش‌مان را ببندیم! زندگی سرشار از تجربه‌های مستقلی است که هریک می‌تواند جدید و ناشناخته باشد.
بدون یادگیری احتمالاً هیچ‌گونه حیات انسانی وجود نمی‌داشت. محققان بسیاری بر روی پدید‌های مرتبط به حافظه تحقیق کرده‌اند و کوشیده‌اند تا آن را اندازه‌گیری نمایند و پاسخ سؤالاتی مانند این‌ها پاسخ دهند که چرا مردم برخی اطلاعات را به‌یاد می‌آورند و بعضی را از یاد می‌برند؟ آیا می توان حافظه را تقویت کرد و یادگیری را بهبود بخشید؟ ظرفیت حافظه چقدر است؟ موضوع کاملاً مشخص آن است که عمل‌کرد عمومی حافظه در همه‌ یکسان است. با این همه یادگیری و حافظه‌ی هریک از ما کیفیت  و عملکرد خاص خود را دارد. و این بازمی‌گردد به این سؤال همیشگی که مغز چگونه کار می‌کند؟
حافظه و زمان
اغلب کسانی که بر روی حافظه تحقیق کرده‌اند، آن را دست‌کم به دو اصطلاح حافظه‌ی کوتاه‌مدت (short term memory) و حافظه‌ی بلند مدت (long term memory) تقسیم کرده‌اند. در ابتدای امر، مغز اطلاعات را به صورت موقتی و آنی در سیستم حسی – که به نام حافظه‌ی حسی (Sensory Memory) نیز نامیده می‌شود و به بخشی اشاره دارد که چیزی را قبل از آن‌که وارد حافظه‌ی کوتاه‌مدت یا بلند‌مدت شود در خود نگه می‌دارد- ذخیره می‌کند. هریک از حواس ما روش مخصوصی را در نگه‌داشتن چیزی در این سیستم حسی دارد. وقتی چیزی از طریق چشم دیده می‌شود، ابتدا و موقتاً در سیستم حسی بصری (visuals system) جای می‌گیرد و حتی اگر چشمان خود را ببندید هنوز هم می‌توانید آن را ببینید. وقتی صدایی را می‌شنوید، حتی پس از شنیدن آن صدا هم می‌توانید آن را بشنوید. هر یک از حواس متد متفاوتی را برای این ماندگاری آنی و کوتاه مدت و با میزان ماندگاری زمانی متفاوت در سیستم حسی دارد. در صورتی که ما به این اطلاعات توجه نشان دهیم، آن‌گاه وارد حافظه‌ی فعال می‌شود.
حافظه‌ی کوتاه‌مدت یا حافظه‌ی فعال (Working Memory)
اصطلاح «حافظه‌ی کوتاه‌مدت» در ابتدای امر به این منظور استفاده می‌شد که اشاره داشته باشد به توانایی دست‌یابی به اطلاعات موجود در ذهن در زمان کوتاه. پس از شناخت بیش‌تر از این حافظه و کشف کاربرد‌های بیش‌تر آن، اصطلاح حافظه‌ی فعال برای آن مورد استفاده قرار گرفت که بازمی‌گردد به توانایی مرتب‌سازی اطلاعات و ثبت آن در حافظه‌ی بلند‌مدت.
اطلاعات می‌توانند در حافظه‌ی فعال باقی بمانند، به شرط آن‌که تکرار شوند. با گفتن مکرر یک شماره‌ی تلفن، مادامی که آن شماره را تکرار کنید در حافظه‌ی فعال شما باقی می‌ماند. کافی‌ست تا عمل تکرار را متوقف کنید تا آن شماره را فراموش کنید (ممکن هم هست که فراموش نکنید! درباره‌ی انتقال چیزها از حافظه‌ی فعال به حافظه‌ی بلندمدت صحبت خواهیم کرد).
حافظه‌ی فعال دارای محدودیت‌هایی‌ست. با این‌که می‌تواند اطلاعات بسیار زیادی را نگه‌دارد، حجم این اطلاعات در برابر آن‌چه ما در مقام یک انسان تمایل به یادگیری آن داریم، خیلی هم زیاد به نظر نمی‌رسد. تحقیقات پذیرفته شده در این زمینه نشان می‌دهد که ما می‌توانیم حدود هفت موضوع را در حافظه‌ی فعال نگهداری کنیم.
حافظه‌ی فعال نقش بسیار مهمی در فعالیت‌های فکری مانند حل یک مسأله در ذهن دارد. به نظر می‌رسد که قدرت این حافظه به سن انسان بستگی دارد و همچنین می‌تواند تحت تأثیر عوامل دیگری هم قرار گیرد.
ساده‌ترین راه فکر کردن به حافظه‌ی فعال آن است که بگوییم این حافظه وقتی وارد صحنه می‌شود که عملی صورت می‌گیرد.
حافظه‌ی بلندمدت
در ادامه آن‌چه که در ارتباط با حافظه و یادگیری باقی می‌ماند، به حافظه‌ی بلندمدت بازمی‌گردد؛ از آن‌چه چند لحظه‌ی پیش آموخته‌اید تا آن‌چه از دوران کودکی یاد گرفته‌اید. عموماً حافظه‌ی بلندمدت به آن سیستم از مغز اشاره دارد که توانایی ذخیره و بازیابی اطلاعات را به صورت تقریباً ماندگار داراست.
نظریات مختلفی درخصوص چگونگی ثبت اطلاعات در این حافظه وجود دارد.یک نظریه حاکی از آن است که اطلاعات ابتدا وارد حافظه‌ی فعال شده و پس از طی یک فاصله‌ی زمانی وارد حافظه‌ی بلندمدت می‌گردد. نظریاتی هم وجود دارند که می‌گویند این دو حافظه به صورت موازی و با هم کار می‌کنند. این موضوع به هرحال تأثیری در نحوه‌ی عملکرد «نرم‌افزار لایتنر» ندارد.
آن‌چه تاکنون مسلم است این‌است که محدودیتی برای ظرفیت حافظه‌ی بلندمدت وجود ندارد. مردم همواره در حال آموختن معلومات و مهارت‌های تازه‌ای در طول زندگی خود هستند.
یک مدل ساده از حافظه درک عملکرد آن را واضح‌تر می‌کند:

براساس این مدل، اطلاعاتی که وارد مغز می‌شود، ابتدا موقتاً در حافظه‌ی حسی ذخیره می‌گردد. اگر ما به آن توجه نشان دهیم، آن‌گاه این اطلاعات وارد حافظه‌ی فعال یا کوتاه مدت شده و قابل استفاده می‌گردد. در نهایت از طریق تکنیک‌های کدنگاری مانند تکرار و مرور ذهنی، این اطلاعات به حافظه‌ی بلندمدت انتقال می‌یابد. بازیابی اطلاعات از حافظه‌ی بلند مدت آن را مجدداً به حافظه‌ی فعال وارد کرده و فعال و قابل استفاده می‌سازد.
هدف «نرم‌افزار لایتنر» در حقیقت کنترل وجوه مختلف عملیات «کدنگاری» در حافظه است تا این اطمینان حاصل شود که اطلاعات بیش‌تر و با روشی ساده‌تر وارد حافظه‌ی بلند مدت شود.
بازیابی اطلاعات
هرمان ابینگهاوس (Hermann Ebbinghaus) دانشمند پیشتازی بود که برای نخستین‌ بار تلاش کرد تا بفهمد مغز انسان چگونه آموخته‌ها و تجربه‌های پیشین شخص را به یاد می‌آورد. در سال‌های ۱۸۹۰ تا ۱۹۰۹، او آزمایش‌های فراوانی را به دقت پی‌ریزی و اجرا نمود تا دریابد ما چگونه به یاد می‌آوریم و چگونه به یاد نمی‌آوریم. این آزمایش‌ها تا آن‌جا توسعه پیدا کرد که وی توانست فرمول خاصی را کشف نماید که میزان نگهداری اطلاعات آموخته شده را توسط مغز بیان می‌کرد.
بیان ساده‌ی کشف این دانشمند آن است که بدون تکرار و دیگر تکنیک‌های کدنگاری اطلاعات، مغز اطلاعات دریافت شده را نه با سرعت ثابت و خطی، بلکه به صورت فزاینده و نمایی (به توان ۲) فراموش می‌کند. مغز ما تقریبا ۷۵ درصد اطلاعات دریافت شده را پس از ۴۸ ساعت فراموش می‌کند، اگر از روش‌های کدنگاری اطلاعات بهره نگیرد.
فراموشی؛ وقتی که حافظه کار نمی‌کند!
بیش‌تر آن‌چه روانه‌ی مغز ما می‌گردد، برای مدتی طولانی در آن باقی نمی‌ماند. مغز ما مدام در معرض هجوم اطلاعات توسط حواس مختلف ما قرار دارد، بنابراین این توانایی درآن توسعه یافته که بیش‌تر این اطلاعات را که نیازی به آن‌ها ندارد رها کند. آزمایش‌های ابینگهاوس به روشنی ارزش تلاش شخص برای کدنگاری اطلاعات در حافظه‌ی بلند مدت از طریق تکرار و مرور را نمایان می‌سازد. نتایج تلاش‌های وی نشان داد که توانایی فراخوانی اطلاعات به طور چشم‌گیری توسط مرور مکرّر مطالبی که می‌خواهیم به خاطر بسپاریم، افزایش می‌یابد.
سرعت فراموشی یک مطلب، متأثر از عواملی‌ست چون میزان مشکل بودن آن مطلب، میزان فشار روانی در لحظه‌ی آموختن و مقدار توجه به آن مطلب.
۶۵ سال بعد، بر مبنای دستاوردهای ابینگهاوس، روان‌شناس اروپایی دیگری به نام سباستین لایتنر (Sebastian Leitner) روشی را اختراع کرد که مبتنی بر یادگیری توسط فلش‌کارت (Flash Card) و جعبه‌ی کارت (Card Box) بود. جعبه‌ی کارت وی بر اساس عمل‌کردی بسیار ساده طراحی شده بود. جعبه‌ی لایتنر از چندین بخش تشکیل می‌شود که هریک فضای بیش‌تری از قبلی دارند. از مجموعه‌ی کارت‌هایی که آن‌ها را فلش‌کارت می‌نامند و چیزی جز یک برگه‌ی کاغذ نیست که در رو و پشت آن مطلبی که قرار است آموخته شود نوشته می‌شود، تعدادی را برداشته و روی کارت را می‌خوانیم. اگر توانستیم پاسخ مورد نظر را که در پشت کارت نوشته شده به یاد آوریم، آن را در خانه‌ی دوم قرار می‌دهیم، در غیر این صورت آن را به خانه‌ی نخست برمی‌گردانیم. هرچه ظرفیت بخش‌های جعبه بیش‌تر می‌شود، فاصله‌ی زمانی مرور بعدی کارت طولانی‌تر می‌شود و چون در هر مرحله هر کارتی که نتوانسته‌ایم پاسخ درست آن را به یاد آوریم به خانه‌ی اول برمی‌گردد، سیستمی را خواهیم داشت که در آن مطالبی را که سخت‌تر یاد می‌گیریم بیش‌تر و در فواصل زمانی کوتاه‌تر تکرار شده و مطالبی را که آسان‌تر یاد می‌گیریم، کم‌تر و در فواصل زمانی طولانی‌تری تکرار می‌شوند و فاصله‌ی بین تکرارها بیش‌تر و بیش‌تر می‌شود. بدین‌ترتیب می‌توانیم مطمئن باشیم که پس از اتمام مراحل مرور تکرار شونده و تأخیری، کدنگاری آن مطلب در حافظه‌ی بلندمدت انجام شده و احتمال فراموشی آن تقریباً از بین می‌رود.
این سیستم بسیار ساده توسط یک جعبه‌ی کفش هم قابل اجرا بوده و هرکس می‌تواند آن را شخصاً آماده نماید. مزیت این روش آن است که زمان مرور بعدی هر کارت را به طور خودکار مشخص می‌کند.
نرخ فراموشی
ابینگهاوس در آزمایش‌های خود، روش هوشمندانه‌ای برای اندازه‌گیری فراموشی ارائه داد. او جدولی از هجاهای سه حرفی را که قابل خواندن اما کاملاً بی‌معنی بودند تهیه کرد (مانند XAK یا CUV) و این جدول را آن‌قدر تکرار کرد تا توانست آن را کاملاً حفظ کند.سپس در فواصل زمانی متفاوت، از ۲۰ دقیقه تا ۳۱ روز، سعی کرد آن را به خاطر بیاورد. همچنین او آزمود که هنگام فراموشی آیتم‌های جدول در این فواصل زمانی، برای یادگیری مجدد آن‌ها چقدر زمان لازم است. با انجام این آزمایش توسط جداول متعدد، ابینگهاوس دریافت که نرخ فراموشی نسبتاً یکنواخت (و نه ثابت) است. فراموشی در ابتدا نسبتاً سریع اتفاق می‌افتد و به تدریج کمتر می‌شود. روان‌شناسان دیگر پس از او تأیید کرده‌اند که منحنی فراموشی در مورد بسیاری از انواع موضوعات صادق است. برخی تحقیقات نشان داده که شیب منحنی فراموشی در مورد مطالبی که به خوبی آموخته شده‌اند، به تدریج به صفر نزدیک می‌شود، بدین معنی که فراموشی دیگر اتفاق نمی‌افتد.

در نمودار یادگیری با مرورهای متوالی، می‌بینیم که هرچه تعداد مرورهای بعدی بیش‌تر می‌شود، شیب فراموشی کم‌تر و کم‌تر می‌شود، به طوری که پس از مرور مرحله‌ی پنجم، این شیب تقریباً از بین می‌رود و یادگیری، ماندگار می‌شود. مراحل مرور در نمودار فوق براساس روش لایتنر مشخص شده‌اند و فاصله‌ی زمانی بین مرورها توان‌های عدد ۲ است. اولین مرور ۱ روز پس از مطالعه (۲۰)، دومین مرور ۲ روز پس از اولین مرور (۲۱)، سومین مرور ۴  روز پس از دومین مرور (۲۲)، چهارمین مرور ۸ روز پس از سومین مرور (۲۳)، و پنجمین مرور ۱۶ روز پس از چهارمین مرور (۲۴) انجام می‌شود. بنابراین عملاً پس از ۳۱ روز و ۵ بار مرور یک مطلب، فراموشی آن سخت‌تر از یادگیری آن می‌شود.
در «نرم‌افزار لایتنر» مراحل مرور تا ۱۰ مرحله قابل افزایش است. همچنین می‌توان فاصله‌ی زمانی توالی مرورها را تعیین کرد. این بدان خاطر است که توانایی‌ها و شرایط روانی در افراد مختلف و نیز پیچیدگی و سختی موضوع مورد مطالعه متفاوت است. بنابراین هرکس می‌تواند با شناختی که از خود به دست می‌آورد و با توجه به موضوع مورد مطالعه برنامه‌ی زمانی مرورهای خود را مشخص سازد.
الگوریتم «نرم‌افزار لایتنر» به‌نحوی بهینه گردیده است تا فواصل مرور را به طور مؤثری کنترل نماید، به صورتی که مطالب آموخته شده کم‌تر و در فواصل زمانی طولانی‌تری مرور شده و مطالب آموخته نشده بیش‌تر و در فواصل زمانی کوتاه‌تر مرور شوند. این خاصیت که بر اساس روش لایتنر توسعه داده شده است، حداکثر کارایی حافظه را به ارمغان می‌آورد.
فراموشی تداخلی
براساس نظر بسیاری از روان‌شناسان، فراموشی یک موضوع علاوه بر زمان، بر اثر تداخل اطلاعات  و فعالیت‌های دیگر در مغز رخ می‌دهد. پژوهشی که در سال ۱۹۲۴ توسط دو روان‌شناس آمریکایی به نام‌های (John Jenkins) و (Karl Dallenbach) انجام گردید، برای نخستین بار نقش «تداخل» را در فراموشی آشکار ساخت. در این پژوهش از دانش‌آموزانی خواسته شد تا جداول حاوی هجاهایی را که قبلاً نشنیده بودند حفظ کنند، با این شرط که یا درست قبل از خواب شبانگاهی این کار را انجام دهند یا هنگام صبح بلافاصله پس از بیدارشدن. سپس آنها را پس از یک، دو، چهار یا هشت ساعت بعد از بیداری می‌آزمودند. نتیجه بسیار شگفت‌انگیز بود.مشخصاً فراموشی در مورد افرادی که قبل از خواب جداول را حفظ کرده بودند کم‌تر بود و این در حالی بود که فاصله‌ی زمانی بین آموختن جداول و امتحان در مورد این دانش‌آموزان بیش‌تر از کسانی بود که پس از خواب آن را حفظ کرده بودند. این پژوهش به خوبی نقش تداخل اطلاعات و فعالیت‌ها را در فراموشی، علاوه بر عامل زمان اثبات می‌کند.
برخی معتقدند می‌توان از اوقات مرده در اتوبوس و مترو برای مرور فلش‌کارت‌ها بهره برد. نتیجه‌ی پژوهش فوق حاکی‌است که ترجیحاً هر زمانی برای مرور مناسب نیست. برای نتیجه‌ی مؤثرتر،‌ بهتر است مرور کارت‌ها قبل از خواب و یا در زمانی انجام شود که پس از آن مغز در معرض هجوم اطلاعات یا فعالیت‌های دیگر قرار نداشته باشد.

نوشته شده در دسته‌بندی نشده با برچسب تئوري حافظه و يادگيري توسط admin. افزودن پیوند یکتا به علاقمندی‌ها.

http://zehn.fxblog.ir/1390/11/16/%d8%aa%d8%a6%d9%88%d8%b1%d9%8a-%d8%ad%d8%a7%d9%81%d8%b8%d9%87-%d9%88-%d9%8a%d8%a7%d8%af%da%af%d9%8a%d8%b1%d9%8a/

 

تیتر : راههای تقویت حافظه
خلاصه : وجه یکی از مؤلفه‌های عمده حافظه است. به منظور آن که اطلاعات از حافظه کوتاه مدّت به حافظه بلند مدّت منتقل گردند، شما باید به طور فعّال به آن‌ها توجه کنید.
متن کل خبر : ۰ راهنمائی موثر برای تقویت حافظه

روان‌شناسان شناختی، به روش‌های مختلفی دست یافته‌اند که می‌تواند به نحو چشمگیری حافظه شما را تقویت کند. راهبردهایی مانند بسط، مرور ذهنی و وسایل یاد یار می‌توانند به شما در بهتر به خاطر سپردن آنچه مطالعه می‌کنید کمک کنند. به خدمت گرفتن چند تا از این راهبردهای اثبات شده در هنگام مطالعه می‌تواند تفاوت بارزی در عملکرد درسی و نتایج امتحانی شما به وجود آورد.
در این زمینه، دو تا از مهم‌ترین کارهایی که می‌توانید بکنید، یکی اجتناب از حفظ کردن و با عجله آماده شدن برای امتحان و دیگری یک خواب خوب شبانه است. پژوهش‌ها نشان می دهد که شب تا صبح درس خواندن، روش بسیار غیرموثری برای یادگیری معلومات جدید است و خواب می‌تواند به استحکام حافظه و عملکرد بهتر در امتحان کمک کند.
در حوزه روان‌شناسی شناختی، چند راهبرد مختلف برای تقویت حافظه وجود دارد که اثر بخشی آن‌ها مورد آزمایش قرار گرفته و به اثبات رسیده است. در این مقاله با برخی از این روش‌ها آشنا می‌شویم:
۱) توجه خود را بر روی آن چه مطالعه می‌کنید متمرکز سازید
توجه یکی از مؤلفه‌های عمده حافظه است. به منظور آن که اطلاعات از حافظه کوتاه مدّت به حافظه بلند مدّت منتقل گردند، شما باید به طور فعّال به آن‌ها توجه کنید.
۲) از حفظ کردن مطالب و با عجله برای امتحان حاضرشدن بپرهیزید
جلسات منظمی برای مطالعه در نظر بگیرید. مطالعه مطالب در طول چند جلسه، زمان کافی برای پردازش مناسب اطلاعات را در اختیار شما قرار می‌دهد. پژوهش‌ها نشان می‌دهد که دانش‌آموزانی که به طور مرتب مطالعه می‌کنند بسیار بهتر از کسانی که تمام مطالب را در یک جلسه طولانی مطالعه می‌کنند، مطالب را به یاد می‌آورند.
۳) اطلاعاتی که مطالعه می‌کنید را سازماندهی کنید
پژوهشگران دریافته‌اند که اطلاعات در حافظه به صورت خوشه‌ای سازماندهی شده‌اند. شما نیز می‌توانید به بهره‌گیری از این ویژگی به ساختاردهی و سازماندهی مطالبی که مطالعه می‌کنید بپردازید. سعی کنید مفاهیم و عبارت‌های مشابه یا مرتبط را با هم گروه‌بندی کنید.
۴) از وسایل یاد یار برای به خاطر سپردن اطلاعات استفاده کنید
منظور از وسایل یادیار، روشی است که دانش‌آموزان معمولاً از آن‌ها برای یادآوری مطالب کمک می‌گیرند. برای مثال، شما می‌توانید عبارتی که باید به یاد آورید را به چیزی که خیلی برایتان آشناست مرتبط سازید. بهترین یادیارها آن‌هایی هستند که تصورات مثبت، شوخی‌ها یا چیزهای تازه و ابتکاری را به خدمت می‌گیرند. مثلاً قافیه یک شعر، یک آواز و یا یک جوک ممکن است به شما در به یادآوردن بخش خاصی از اطلاعات کمک کنند.
۵) اطلاعات را در ذهن‌تان بسط دهید و مرور کنید
برای به خاطر آوردن اطلاعات، شما باید آنچه مطالعه کرده‌اید را در حافظه بلند مدّت خود قرار دهید. یکی از موثرترین روش‌ها، بسط و مرور نام دارد. یک مثال از این روش این است که ابتدا تعریف عبارت‌های کلیدی را بخوانید، سپس با دقت بیشتر آن تعریف‌ها را مطالعه کنید و سرانجام به مطالعه تشریح جزئیات معنی آن عبارت‌ها بپردازید. پس از چند بار تکرار این فرایند، یادآوری این اطلاعات بسیار بهتر و آسانتر خواهد شد.
۶) اطلاعات تازه را با چیزهایی که قبلاً می‌دانستید ارتباط دهید
هنگامی که مطالب ناآشنا و تازه‌ای را مطالعه می کنید، مدتی را به فکر کردن در مورد این که این اطلاعات چه ارتباطی با دانسته‌های قبلی شما دارد اختصاص دهید. با ارتباط برقراری کردن بین ایده‌های جدید و دانسته‌های موجود قبلی، احتمال به خاطر آوردن اطلاعات تازه به نحو چشمگیری افزایش خواهد یافت.
۷) مفاهیم را در ذهن‌تان مجسّم کنید
بسیاری از افراد با مجسّم کردن اطلاعاتی که مطالعه کرده‌اند، قدرت حافظه و به یادآوری خود را بهبود چشمگیری می‌بخشند. به عکس‌ها، نمودارها و سایر تصاویر کتاب‌های درسی‌تان توجه کنید. حتی اگر چنین تصاویری وجود ندارد می‌توانید خودتان ایجاد کنید. در حاشیه یادداشت‌هایتان شکل یا نمودار بکشید یا از ماژیک‌های رنگی برای برجسته‌سازی و گروه‌بندی مطالب مرتبط استفاده کنید.
۸) مفاهیم جدید را به فرد دیگری آموزش دهید
پژوهش‌ها نشان می دهد که خواندن مطالب با صدای بلند، در به خاطر سپردن آن‌ها بسیار موثر است. روان‌شناسان همچنین دریافته‌اند که در صورتی که دانش‌آموزان به «تدریس» مفاهیم جدید به دیگران بپردازند، درک و یادآوری آن‌ها بهبود پیدا خواهد کرد. شما می‌توانید با آموزش دادن مفاهیم و اطلاعات جدید به دوست یا همکلاس خود، این رویکرد را امتحان کنید.
۹) به اطلاعات پیچیده توجه بیشتری کنید
آیا تا کنون متوجه شده‌اید که به یاد آوردن اطلاعات ابتدایی یا انتهایی یک فصل، گاهی چقدر آسانتر است؟ پژوهشگران دریافته‌اند که موقعیت قرار گرفتن اطلاعات می‌تواند در به یادآوردن آن‌ها نقش داشته باشد. در حالی که به یاد آوردن اطلاعات میانی ممکن است دشوار باشد، شما می‌توانید با صرف وقت بیشتر و مرور اطلاعات از اوّل و یا تجدید ساختار اطلاعات، بر این مشکل فائق آیید. هنگامی که به یک مفهوم پیچیده و سخت برخوردید، زمان بیشتری را صرف به خاطر سپاری آن کنید.
۱۰) روش مطالعه خود را تغییر دهید
یک راه عالی برای افزایش قدرت یادآوری مطالب، تغییر گاه به گاه روش مطالعه است. اگر به مطالعه در یک مکان معین عادت کرده‌اید، سعی کنید جایتان را عوض کنید. اگر بعد از ظهرها مطالعه می‌کنید، هر روز صبح چند دقیقه‌ای را به مرور اطلاعاتی که روز قبل مطالعه کرده‌اید اختصاص دهید. با افزودن یک عنصر جدید به جلسات مطالعه خود می‌توانید اثربخشی تلاش‌هایتان را افزایش دهید و قدرت یادآوری خود را بهبود بخشید.
برگرفته شده از :

http://www.farateb.com/news.php?table=news&id=1479&action=viewFullContent

http://www.farateb.com/news.php?table=news&id=1481&action=viewFullContent

تیتر : عطر درمانى
خلاصه : عطر درمانى روشى براى ماساژ بدن، به ويژه چهره و دست‏ها و پاها، با روغن‏هاى معطر گياهى است.
متن کل خبر : بيش‏تر مردم آگاهند كه گياهان عناصر شيميايى گوناگون دارند كه مى‏توان آن‏ها را استخراج و استفاده‏هاى مفيد متعدد كرد.
در این روش، عطر گياه از روغن‏هاى بودار ساخته شده كه در ساعات متفاوت شبانه روز به مقادير گوناگون در اندام‏هاى متفاوت گياه وجود دارند.
اين روغن‏هاى طبيعى را نوعى نمودار شخصيت گياه تصور مى‏كنند. گياه‏شناسان تصور مى‏كنند كه جريان گردش و تمركز آن‏ها در اندام‏هاى متفاوت گياه بستگى به وضعيت خورشيد و فصل سال و به ويژه بستگى به وضع كره ماه نسبت به زمين دارد. كيفيات و آثار شيميايى و درمانى يك عطر خاص گياهى همچنين بستگى به اندامى از گياه دارد كه از آن استخراج شده است.
اين روش چگونه عمل می کند؟
پوست بدن انسان خيلى بيش از آن كه تاكنون تصور كرده‏ايم توان جذب دارد. تحقيقات هم اكنون ثابت كرده‏اند كه برخى داروها را اگر به مدت كافى با نوارهاى خاص نگه دارنده روى پوست بدن قرار دهند آن‏ها به آسانى جذب پوست شده و آثار درونى مى‏گذارند.
مواد بودار ذراتى پخش مى‏كنند كه آن‏ها را ملكول‏هاى بودار يا ملكول‏هاى ناشر بو مى‏نامند. دماغ انسان اين ملكول‏هاى ناپيدا را مى‏گيرد و سپس اطلاعاتى ويژه از آن‏ها به چند بخش خاص مغز مى‏فرستد و مغز آن اطلاعات را به عنوان بوهاى آشنا يا بيگانه يا دلپسند يا خوب يا بد و غيره طبقه‏بندى و تفسير مى‏كند.
روش اجرا چگونه است؟
شمارى درمانگران آن‏ها را مانند داروهاى ديگر تجويز خوراكى مى‏كنند؛ برخى ديگر آن‏ها را در شكل بخار تنفسى تجويز مى‏كنند؛ و ديگران آن‏ها را براى مالش روى پوست تجويز مى‏كنند يا خود روى پوست بيمار ماساژ مى‏دهند. درمانگرانى هم هستند كه مخلوطى از هر سه گونه كاربردهاى روغن‏هاى معطر را به كار مى‏گيرند.
اين روش چه کاربردی دارد؟
اين روغن‏ها را در نزديك به يكصد بيمارى و وضعيت نامطلوب جسمى و روانى - عصبى به كار گرفته و نتايج درمانى خوب كسب كرده‏اند ولى اينجا تنها برخى از آن‏ها را نام مى‏بريم؛ انواع زخم‏ها و سوختگى‏ها و ورم‏ها، داغ‏هاى روى پوست، انواع جوش‏هاى چهره، كشيدگى‏هاى مولد زايمان )كه قابل پيشگيرى با روغن مناسب نيز هستند(، انواع دردهاى عضلانى و مفصلى، انواع بيمارى‏هاى ريوى چون آسم و برونشيت، سرماخوردگى، ناراحتى‏هاى روده بزرگ، ناراحتى‏ها و بيمارى‏هاى معده، يبوست، سرفه، غده‏ها يا كيست‏هاى درونى و بيرونى، افسردگى روانى، غش، اسهال، تب، اگزماى پوستى، بواسير، گازهاى زياد گوارشى، سردرد، سوء هضم، روماتيسم، شوك‏هاى جسمى و روانى، سينوزيتيس، پوست خشك يا چرب يا خيلى حساس يا خيلى تحريك شده، گلوى ناراحت، درد دندان، درد پشت، ضعف جنسى، و غيره. افزون بر آن‏ها كه نام برديم و نبرديم، روغن‏هاى معطر گياهى را مى‏توان براى تحريك و تقويت اشخاص ضعيف و سست يا آرام كردن اشخاص ناراحت، و وسواسى و نگران استفاده كرد.

چه انتقاداتی به این روش وارد است؟
روش عطر درمانى ممكن است به علت هزينه نسبتاً گران آن هيچ گاه استفاده خيلى گسترده نيابد. توليد روغن‏هاى معطر گياهى و نگهدارى آن‏ها كه بايد در شرايطى خاص باشد تا خواص آن‏ها ناپديد نشوند هزينه نسبتاً گران دارد و البته هشت تا ده جلسه درمان نيز ارزان نيست. بنابراين چون روش عطر درمانى زمانى نسبتاً دراز مى‏گيرد تا نتايج درمانى مطلوب دهد و از داروهاى نسبتاً گران‏بها استفاده مى‏كند، امكان اين كه يكى از روش‏هاى خيلى گسترده پزشكى شود اندك است.
برگرفته شده از :

http://www.farateb.com/news.php?table=news&id=1482&action=viewFullContent

چشم آبی‌ها باهوشترند
خلاصه : ضریب هوشی افرادی که چشمان آبی دارند از چشم تیره‌ها بالاتر است.به گزارش دیلی، محققان دریافته‌اند که رنگ چشم می‌تواند اطلاعاتی درباره قابلیت‌های فردی بدهد و در این میان .
متن کل خبر : تحقیقات نشان می‌دهد که افرادی که چشمان آبی دارند مغزی سیستماتیک دارند و ضریب هوشی آنها از افرادی که رنگ چشمانشان تیره و یا قهوه‌ای است بیشتر است.

آنها به خاطر حافظه زیاد و هوششان امتحانات را با موفقیت بیشتری پشت سر می‌گذرانند و اطلاعات بسیاری به مغزشان می‌سپارند و در برنامه‌ریزی‌ها کاملا موفقند و ورزش‌هایی که احتیاج به تمرکز دارد مانند گلف را به خوبی انجام می‌دهند.

از این دسته افراد می‌توان از استفان هاوکینگ که فیزیکدان بزرگ دنیا نام برد که ضریب هوشی بسیار بالایی دارد و رنگ چشمانش آبی است.

تحقیقات روی افراد چشم قهوی‌ای نشان می‌دهد که آنها در ورزش‌های پر تحرک همانند فوتبال و هاکی روی یخ موفقترند و بیشتر اهل عمل هستند تا فکر کردن.

برگرفته شده از :

http://www.farateb.com/news.php?table=news&id=1500&action=viewFullContent