ن.والقلم و ما يسطرون

2007

حافظه كوتاه مدت و بلند مدت


دختران خوبم يكي از موضوعاتي كه در روانشناسي بسيار مورد توجه قرار گرفته است كلمه حافظه است كه در زبان انگليسي Memory مي گويند و آن استعدادي است ذهني كه براي ذخيره ، حفظ و به ياد آوردن اطلاعات و تجربيات به كار مي رود .
انواع حافظه 
از نظر علمي حافظه را مي توان به دو بخش مهم زير تقسيم كرد: 
«حافظه کوتاه مدت»(Short-Term Memory)
 «حافظه بلند مدت»(Long-Term Memory)
در موقعيت هايي که نگهداري و ذخيره سازي مطالب براي چند ثانيه مطرح است،(اغلب کمتر از ۳۰ ثانيه) به حافظه كوتاه مدت مرتبط است و در موقعيت هايي که مستلزم نگهداري مطالب براي مدت طولاني تري است،(از چند دقيقه تا چندين سال) به نوع حافظه بلند مدت مرتبط است .
«حافظه کوتاه مدت»(Short-Term Memory)
بين گيرنده هاي ما انسان ها ،( مانند چشم، گوش و حس لامسه و غيره ) كه هزاران هزار اطلاعات را از محيط گردآوري مي كنند و انبار عظيم اطلاعات و دانش يعني حافظه بلند مدت ؛ يك ساختار فرضي وجود دارد كه حافظه كوتاه مدت خوانده مي شود و هر چند به لحاظ ظرفيت محدود است ، اهميت فراواني دارد و بيش از هر سيستم حافظه ديگر مورد مطالعه قرار گرفته است و اولين جايي است كه ما محرك هايي را كه ريشه در محيط دارد پردازش مي نماييم. ( ماهر،1388: 229 )
حافظه کوتاه مدت اجازه مي دهد تا براي مدت چند ثانيه تا حداکثر يک دقيقه و اساسا بدون تمرين، مطالب، نگهداري و ذخيره سازي شود.
مهم ترين خصوصيت حافظه کوتاه مدت، گنجايش محدود آن است و ظرفيت آن برابر «۲±۷» مي باشد، يعني بين ۵ تا ۹ موضوع مي توانددر حافظه کوتاه مدت نگهداري شود و زماني که مطلب جديدي اضافه شود، يکي از مطالب قبلي حذف مي شود و اطلاعاتي که از قبل به حافظه راه يافته اند، جاي خود را به اطلاعات تازه تري مي دهند.
«حافظه بلند مدت»(Long-Term Memory)
در حافظه بلند مدت معمولا اطلاعات بر حسب معنا رمزگرداني مي شوند.بنابراين، اگر موضوعاتي که بايد يادآوري شوند، معنادار باشند، بهتر يادآوري مي گردند.وقتي معناي مطلبي فهميده نشود، بسيار سريع فراموش مي گردد(مثل اينکه از بر کردن چيزي که درک نمي‌شود بسيار سخت خواهد بود).هرچقدر ارتباطات معناداري بين مطالب وجود داشته باشد نيز بهتر يادآوري خواهند شد. بنابرين بعضي از دانش آموزان بدون اينكه مطالب درسي را خوب بفهمند با تكرار و تمرين در حافظه بلند مدت قرار مي دهند ولي متاسفانه در مواقع ياد آوري دچار مشكل فراموشي مي شوند .
لذا دانش آموزان عزيز اولين گام در قرار دادن مطالب جديد در حافظه بلند مدت ، درك و فهم مطالب درسي است . بايد تلاش و كوشش و جديت داشته باشيد تا موضوعات درسي جديد را خوب بفهميد . 
نكته بعدي ارتباط دادن مطالب جديد با دانسته هاي قبلي تان است اگر بتوانيد خوب فكر كنيد و آنچه را كه امروز برايتان تدريس شده با چيزهايي كه از قبل آموخته ايد و يا دور و بر خود مي يابيد ارتباط دهيد بهتر در حافظه بلند مدت شما قرار مي گيرد . به عنوان مثال شماره تلفني از يكي از دوستان با شماره 241385 دريافت مي كنيد اگر دو شماره اول 24 را ربط بدهيد به 24 ساعت شبانه روز و 1385 سال تولد خودت باشد شايد هرگز اين شماره تلفن را فراموش نكنيد .
اغلب اينطور فرض مي شود که فاصله زماني عامل فراموشي است.ولي تحقيقات متعدد نشان مي دهند که زمان در اين جهت، تنها به عنوان يکي از عوامل موثر در فراموشي کاربرد دارد که طي آن فعاليت هايي انجام مي شود که آن فعاليت ها بر حافظه اثر مي گذارند.
بنابراين، علت فراموشي ناشي از زمان نيست بلکه ناشي از تداخل بين يادگيري هاي قبلي و بعدي است.يادگيري مطالب، زماني که بدون رعايت فواصل استراحت باشد، يعني اينكه چند كتاب درسي را بخواهيد در يك و يا دوساعت و بصورت فشرده بخوانيد و بخاط بسپاريد يقينا مطالب چند درس مختلف در يکديگر تداخل ايجاد مي کنند و يکي باعث مزاحمت ديگري مي شود.
وقتي يادگيري يک مطلب در نگهداري مطلب بعدي اثر بگذارد، اصطلاحا پديده فراموشي در اثر «منع موثر قبلي»ايجاد شده است.فراموشي در اثر مزاحمت يادگيري عادت دوم بر عادت اول را «منع موثر بعدي»مي نامند دوستان خوبم بسياري از شما ها از اين نكته غافل هستيد ، خيلي از اوقات دانش آموزي پيش ما مي آيد و گله و شكايت از كند ذهني و كم استعدادي خودش مي كند . مي گويد آخه هفته پيش خواندم ولي امروز اصلا حضور ذهن ندارم پس من اصلا استعداد درس خواندن را ندارم . 
يكي از مزيت هاي بسيار خوب يادآوري مطالب درسي قبل يا بعد از خواب در اين است که به هنگام خواب مطلبي ياد گرفته نمي شود که بر مطلب قبلي يا بعدي اثر بگذارد و به اين ترتيب يادگيري و يادآوري به بهترين شکل انجام مي گيرد.بنابراين با رعايت فاصله زماني و تکه تکه کردن مطالب درسي فرايند يادگيري بسيار بهتر صورت مي پذيرد.
بنابرين دانش آموز عزيز اگر مطلبي را كه هفته گذشته خوانده اي و در آن لحظه خوب به خاطر سپرده اي و بعد به امان خدا سپرده اي و ديگر به سراغش نرفته اي مانند اين است كه مامانت تابلوي قشنگ و براقي برايت خريده است و تو هم آن را روي طاقچه اطاقت قرا داده اي و غافل از اينكه در طول هفته پارچه اي براي تمييز نگه داشتن روي آن بكشي ، اگر امروز كه خانه رفتي روي آن را دست بكشي و بعد دست خودت را نگاه كن مي بيني چقدر خاك روي آن نشسته است و همين طور اگر ماهها روي آن را تمييز نكني ديگر آن جلا و براقيت اول را ندارد . مطالبي كه به حافظه بلند مدت سپرده اي اگر آن را خوب نفهميده باشي و در زمان هاي مختلف در طي هفته مرور نكني گرد فراموشي آن را احاطه مي كند . 





+ نوشته شده در  سه شنبه دوم خرداد 1391ساعت 17:38  توسط سید حسین عبداالله زاده درونكلا  |